Beyninizi Gıdıklarım Ben!

08 Haziran 2012Yasemin Yusufoff5 Yorum »

Kendimi bildim bileli, dillere aşığım. Bulgaristan’da geçirdiğim çocukluğumun ilk on yılının en güzel anları hep kitaplarlaydı. Arabistan’a gidiyordum, Paris’e gidiyordum, Pipi Uzunçorap ile maceralar yaşıyordum. Yazmayı öğrendiğimde, Türkçe yazmayı da denemiştim. Bulgarca harflerle Türkçeyi yazıp, ve anneme gösterip, ‘böyle olur mu?’ diye sormuştum.

Rusça en sevdiğim dersti, ve biraz daha büyüdüğümde, Fransızca okumak için sabırsızlanıyordum. Paris ile ilgili kitap (Sans Famille, Hector Malot) okumuştum ya, Fransızca öğrenip Paris’e gitmek istiyordum.

Derken, birden kendimi İtalya’da buldum, sokakta diğer ülkelerden gelmiş mülteci çocuklarla İtalyanca konuşup oynuyorduk. İtalya’da birkaç İngilizce derse katıldım.

Sonra Amerika’da İngilizce ile Fransızcayı birlikte öğrendim. Amerika’da üçüncü yılım ileri düzey İngilizce dersindeydim. California’da yaşadığım için de, İspanyolca bilmeden olmuyordu.

Üniversitede ‘Yabancı Diller’ uzmanlığına geçtim, dil olarak da, Fransızca, İspanyolca ve Japonca olsun dedim, sonra da dünyayı değiştirmek için siyaset okusam daha iyi olur dedim (Hiroşima’ya gittikten sonra).

Derken, Japonya’da mastır yaptım ve Japonya’da yaşarken hep Japonca düşündüğümü fark ettim.

Sonra da, kendimi evli barklı ve bu yazıyı İstanbul’da Türkçe yazarken buldum. Halbuki ben sadece bir dönem Türkçe derslere katılmıştım New York Üniversitesinde.

Bütün bunları neden yazdım? Dahi olduğumu göstermek için mi? Kesinlikle hayır. Dahi olmadığımı herkes bilir. Daha geçen gün, camın hangi maddeden yapıldığını sordum eşime (kummuş).

Beynin gücünü göstermek istedim. Bilimsel açıdan dille ilgili konuların ne kadar kanıtlanmış olsa da, böyle sorular veya cümleler duyuyorum:

 

Yabancı dil çocuğumun kafasını karıştırmaz mı?

Hayır, kafasını karıştırmaz, hatta, kafasını dil kaslarıyla güçlendirir.

Her sağlıklı bebek, dünyadaki her dili öğrenme kabiliyetiyle doğar, ve yaklaşık 8 aya kadar, yetişkinlerin yabancı dillerdeki duyamadığı sesleri bile duyar. 8 aydan sonra, kulakları kendi dilinin seslerini duymaya şartlandırır. Yani, bebeklerin bile yabancı dil duymalarından fayda var. Sonra da, o bebeğe ister 2 dil, ister 5 dil öğretin, hepsini tek tek çözer ve kullanabilir (yaşayan örneğim ben).

 

Beyin gelişimi için ve yetişkinler için de beyin sporu olarak yabancı dil öğrenmenin faydaları tartışma konusu bile olamaz. Ayrıntılı olarak bu konuya başka yazımla girerim, ama burada belirtmek isterim ki, konuştuğumuz diller çoğaldıkça, hayatlarımızın ufukları açılıyor. Çünkü, dil, düşündüklerimizi ifade etmekten ziyade, düşünebildiklerimizi tanımlıyor ve sınırlıyor. Bana biri ‘ganbatte(Japonca) ’ dediğinde, içimde bir kıpırtı, bir yakın-gelecekte-başarı heyecanı geliyor, ama ‘ha gayret’ dediğinde, o işe başlamadan daha psikolojik olarak yoruluyorum. Ya da, Bulgarcanın şirin bir tarzı vardır, ‘köftecik  (Kyuftenca (кюфтенца) ‘pastacık (Tortiçka(тортичка))’ gibi, yemekten, çiçeğe kadar her şeye şirinlik, güzellik ve sevgi katar. Batıda da, ‘hoşgörü’ nün anlamını anlatın anlatabiliyorsanız. Yok öyle bir şey. Kelimenin başka dillerde tercümesi olsa bile, Türkiye’deki ‘hoşgörü’ anlayışına pek rastlanmaz. İtalyancanın ‘mamma mia’ ya da Fransızcadaki şarkı sözlerin verdiği duyguları İngilizce şarkılarda aynı boyutta hissetmek mümkün değil.

 

Ama uzmanlar diyor ki, ilk önce Türkçe iyice öğrenmesi lazımmış, ondan sonra yabancı dil.

O uzmanlara söyleyin beni arasınlar, ben onların kaçırdıkları son 25 yıllık çalışmaların referansları gönderirim.

 

Çocuklar dili taklit ile öğrenir (Katıldığım bir tv programındaki çocuk doktorunun cümlesi)

Hiç düşündünüz mü, taklit olsa neden gramer hataları yapar küçük çocuklar? Yani, ‘ben top al’ gibi kelimeler neden çıkar ağızlarından? Biz öyle konuşmuyoruz ki. Bir de, küçük çocukların konuşmaya başladıktan sonraki hallerini da herkes bilir. Hiç duymadıkları cümleler kurabilirler.

Ayrıca, neden koyu şivesi olan ebeveynlerin çocukları onlar gibi konuşmuyor? Mesela, benim İngilizce şivem var, kızım İstanbullu gibi konuşuyor, ama ilk 3.5 yılı, en çok zaman benimle geçirdi.

 

Nedeni şu; Bütün insanların beyinlerinde dil öğrenmeye yönelik bir organı vardır.(Noam Chomsky’nin teorisi) Bu görünür bir organ değildir, mesela kan dolaşım sistemimiz ya da görme sistemimiz gibidir. Ama bu organ olduğu için, dilleri çözebiliyoruz, ve daha zengin dil ortamında yetişen çocukların dili daha iyi oluyor, fakir dil ortamında yetişen çocukların dili, daha fakir oluyor. Bunun için bebek işaret dili de işe yarıyor. Çünkü, o dil organını, henüz konuşmak için fiziki olarak hazır olmayan bebek (ses ve dil kasları yeterince gelişmeden önce), ellerini kullanarak daha erken devreye sokabiliyor. Dil organı da onlarla büyüdükçe, ses ve dil kasları da geliştikçe, birden yaşıtlarından daha çok konuşabiliyorlar, çünkü zaten bildikleri kelimeleri söylemeye fiziki olarak hazırlar.

 

Türkçeyi yabancı kelimelerden korumalıyız 

Diller de insanlar ve yemekler gibi sürekli değişir ve gelişir. İnsanlar arasına kilometreler ve zaman girince, yedikleri ve konuştukları aynı olmaz. Bulgaristan’daki Türkçe başka olur, Azerbaycan’daki Türkçe başka olur, Urfa Türkçesi başka olur. Hepsi, o yere ait oldukları komşu dillerden ister istemez etkilenir. Korumaya değer Türkçe dediğimiz ne peki? İstanbul şivesidir. Neden? Çünkü Cumhuriyetin kurulduğu zamanın ekonomik ve siyasi olarak güçlü insanları İstanbul’daymışlar, ve kendi güçlerini devam ettirmek için de, ‘Sadece bizim gibi konuşanlar güçlü olabilir’ dil politikasını sürdürerek, bu günlere geldik. İstanbul Rize’nin yerinde olsaydı, ‘uyy uşaklarım’ derdi Başbakanımız, İstanbul şivesi ile de alay ederdik!

 

Türkçemizin tarihinin ne kadar karışık olduğunu göstermek için, kısa bir özet: 950 yılında, atalarımız İslamiyet’i kucakladığında, Farsça ve Arapçadan bir çok kelime almışız. Yazı dili olarak Arapça alfabesini seçmişiz  ve kullandığımız dile o zamanlar ‘Osmanlı Türkçesi’ demişiz. ‘Türkçe evde, sokakta, ve köylerde kullanılan basit dilmiş. Cumhuriyet kurulduktan sonra, ‘Orta Doğululardan farklıyız biz’ kanıtı olarak, Latin alfabesine geçip, Arapça ve Farsça kelimelerden dilimizi temizlemeye kalkışmışız. Binlerce yeni kelime oluşturuluşmuş onların yerine. Yani, korumaya çalıştığımız Türkçe oldukça yeni bir Türkçe aslında. Ha, bir de insanları küçük düşürmeye çalışma çabalarımız vardır ya, dillerinden dolayı, sanki kendimiz mükemmel konuşuyoruz. Bu da olmayan azınlıklar oluşturup, sadece insanların arasını açıyor, bunu da belirtmek istedim. Bununla ilgili daha çok söyleyeceklerim var ama, yakın geçmişten şu örneği vermek istiyorum:

Geçenlerde radyoda konuk olarak son kitabımın konusunu, pozitif disiplini anlatıyordum. Daha önce bahsettiğim İngilizceden gelen şivem zaten var ve kaçınılmaz, ama radyo heyecanı ve karışık sorular da olunca, bir kaç kere (bir kaç saniyelik) takıldım. Bir Anadolulu akrabam da dedi ki kibarca, ‘İngilizce olarak anlatabilseydin galiba daha iyi istifade ederlerdi’. Benim cevabım da şuydu: Hem şivemden dolayı, hem kurduğum cümlelerin farklılığından dolayı, insanlar beni daha dikkatli dinliyorlar. Ben insanların beyinlerini gıdıklıyorum. Dinledikçe daha çok dinliyorlar, çünkü değişik ve ilginç geliyor konuşmalarım. Türkiyeli biri benim söylediklerimi söylese, yarısını bile algılamaz insanlar, çünkü hep duydukları tür cümleler ve konuşmalara benzetirler. Bunun için bazen dinliyoruz ama duymuyoruz. Dezavantaj gibi görülen kusurlu Türkçem, aslında insanlara faydalı bilgi vermeği amaçladığım zamanlar oldukça avantajlı oluyor.

 

Bebeğimin ve/ya küçük çocuğumun dil gelişimine katkıda bulunmak için neler yapmalıyım?

 

Çocuklarınızın dil gelişimiyle ve dil organlarını nasıl güçlendirebileceğiniz ile ilgili Pazartesi (11.6.2012 ) Moral FM’de Tuğba Akbey İnan’ın konuğu olarak konuşacağım inşallah.

(Programı dinlemek için ; http://www.moralhaber.net/video-galeri/moral-fm-mavi-dunya/mavi-dunya-11-haziran-2012-tarihli-yayinkonukyasemin-yusufoff/ tıklayınız)

 

 

 

 

 

Okunma Sayısı : 4.229

Yorum yapın

“Beyninizi Gıdıklarım Ben!” için 5 Yorum

  1. gulbeyaz dedi ki:

    turkce-ingilizce adina not dusmek isterim…cocuklar once ingilizce konusmaya baslayinca maalesef turkce konusmak istemiyor,tembellik gosteriyorlar.ayrica sonradan ogrenilen Turkce aksanli bir turkce oluyor.bu da turk ebeveyinler icin son derece uzucu..
    ama turkceden sonra 4-5 yaslarinda ingilizce yada herhangi bir dili(doktorlara gore ayni anda 5 dili bile)sunger gibi cekip aksansiz konusabiliyorlar.sanirim turkce cocuklara ingilizceye gore zor ve karmasik geliyor.yada ingilizce fazla pratik denebilir…
    velhasil biz ,ayni anda iki dil konusun diyen doktorumuzu dinlemiyoruz.once aksansiz turkce ogrensin sonra herhalukarda yabanci ulkedeysek buranin okul oncesi programlarinda hic zorluk ve eziklik duymadan o dili konusmaya baslayacak diye dusunuyoruz,gozlemlerim esiginde..

  2. Uğur Mustafa dedi ki:

    Yasemin Hanım merhaba,

    Yazınızdan çok faydalandım, ama bir acemî (mastır öğrencisi) Osmanlı tarihçisi olarak belirtmek zorundayım ki bugün kullandığımız dil çok yeni değil, bundan 700 yıl veya özellikle 500 yıl önce konuşulan ve yazılan dilin gramer ve çoğu kelimeler bakımından neredeyse aynısı. Bazı yeni kelimeler var, bazısı Fransızca başta olmak üzere Batı dillerinden ve bazısı dil devriminde uydurulmuşlar; ama sizin bahsettiğiniz, dil devrimiyle sonradan uydurulan kelimelerin çoğu aslında bugün kullanılmıyorlar, çünkü halk onları tutmadı.

    Birçoklarına göre bu da Türkçede bir zayıflık oluşturdu zaten. Şöyle ki mesela şu düşünülüyor ki yabancı dillerden tercüme yaparken bu yüzden zorlanıyoruz, zira kelime sayımız yetersiz geliyor. Bu fikre kısmen katılıyorum, kısmen şüpheliyim…

    • Uğur Mustafa dedi ki:

      Pardon, yanlış anlamaya mahal verecek bir şeyler yazmışım, daha doğrusu eksik yazmışım. Şöyle dedim: “Birçoklarına göre bu da Türkçede bir zayıflık oluşturdu zaten. Şöyle ki mesela şu düşünülüyor ki yabancı dillerden tercüme yaparken bu yüzden zorlanıyoruz, zira kelime sayımız yetersiz geliyor. Bu fikre kısmen katılıyorum, kısmen şüpheliyim…”

      Bu zayıflığın sebebi, yazdığımdan anlaşılacağının aksine, uydurulan kelimelerinin tutulmaması değil, fakat uydurulan ama çoğu tutmayan kelimeler yanında Arapça ve Farsça kökenli kelimelerin dilden atılması. Öyle görünüyor ki Arapça ve Farsça kökenli kelimeler dilden atılıp yerlerine güya ikame edilen yenileri de fazla kullanılmayınca kelime sayısında azalma oldu…

  3. AHSEN dedi ki:

    selamlar Yasemin hanım,

    Anladığım kadarıyla tam bir dil kurdusunuz .Dilin yaşayarak konuşulduğu ortamda öğrenilmesinin muazzam bir etkisi var.Bu durum insan zihninin öğrenme alanıyla alakalı bir durum tabiki ben küçük yaşta gittiğim yabancı ülkede direk o dili konuşan bir sınıf ortamına gittim bilmediğim bir dille aldığım eğitimle o dili bir sene içerisinde çok ciddi bir şekilde o dili konuşabilecek ve derslerimde çok başarılı olabilecek düzeye geldim.Allah bize öyle muhteşem bir beyin vermiş ki kulunu hiçbir yerde yaşamını sürdürebileği koşulların olmadığı ortamdan çıkabilme kapasitesi vermiş buda benim kendime göre bir izahım dil konusunda bunu düşünüyorum en azından yoksa bunun bilimsel çalışmalarını ve açıklamalarını aynı dilde Türkiye de lisans eğitimimi tamamladığım üniversitede öğrendim.Dil öğrenmek çok keyifli insana yeni ufuklar açıyor ama Türkiye de dil konusundaki çalışmaları yetersiz buluyorum ne yazıkki bölümüm eğitim fakültesi olmasına rağmen şuan Türkiye de bu dilin kadrosu yok böylede bir çarpıklık var ne yazıkki.Biz Osmanlı tarihini bilincini de ancak o dönemde kullanılan dilin yapısınıda öğrendiğimizde bir bütünlük sağlayabileceğimizi düşünüyorum tarihimiz ve bize ait olan osmanlı kültürü Osmanlıca Farsça ve Arapça dilleriyle temellendirmeli ki iyi bir sistem otursun bu alanda ihtisas yapmış dilbilimcilerine diğer yabancı dillerden çok daha ihtiyacımız var bana göre.Geçte olsa Türkçe nin şuan bir kişi de olsa bir somalili endonezyalı amerikalı ve birçok ülkedeki çocukların konuşuyor olmasını görmek çok gurur verici.

    Proğramı nasip olursa dinleyeceğim şivenizi merak ettim 🙂 içeriğiyle çok bilgileneceğime eminim.Birde hiç konuşulmayan bir ortamda ben çocuğuma konuştuğum yabancı dili nasıl verebilirim bu konuda çalışmalarınız var mı ?

  4. seymen dedi ki:

    Verdiğiniz faydalı ve ufuk açıcı bilgiler için teşekkür ederiz.
    Yazınızdaki Türkçe kullanımınız bizden iyi, sadece şive farkınız var herhalde.

    Yanlız İstanbul Türkçesi’nin etkin olması ve yayılmasıyla ilgili görüşlerinize pek katılamıycam. Bu durum Osmanlı zamanında başlamış olup, İstanbul’un payitaht olması, ilim ve kültür merkezi olması, basılı yayınların burada yayınlanmasıyla ilgili olduğunu düşünüyorum. Zaten bugün konuşulan Türkçe, İstanbul Türkçesinin budanmış, deforme edilmiş ve bol bol uydurma kelime eklenmiş halidir. Keşke 19. yüzyıl İstanbul Türkçesiyle konuşuyor olabilseydik. Tabii günümüz İstanbul’u bütün Türkiye’nin ortalaması gibi birazda.

Dünden Bugüne

Hadis-i Şerif Düşmanlığı

Bizim halkımız Kur’an-ı Kerimi pek bilmez. Bu elbette büyük bir eksikliktir fakat yine de dinimizi Peygamber Efendimizin hayatı ile öğrendiğimiz için halkın inancı sağlamdır. Batılılar yüzyıllar boyunca İslam ülkelerine hoca kılığında ...
Devamını Oku

Güzel Söz

" Yumuşak muamele kimde bulunursa onu güzelleştirir. Yumuşaklık kimden söküp alınırsa onu çirkinleştirir. (Hadis-i Şerif) "

Kitap

Yuvamızda Huzur Bulalım Diye

Huzur, modern dünyada, moda dışı bir kelime gibi duruyor artık. Oysa, Huzur; ne tatlı bir kelimedir. Huzur; ruhun, zihnin ve bedenin sükûnet bulma hâlidir. Huzur; gönlün yatışması, nefsin tatmin olmasıdır. Huzur; baş dinçliği, gönül ...
Devamını Oku